【タイ語版】QC活動の基礎知識12:ポカヨケと標準作業とは?/株式会社イプロス

タイ向け 製造業マッチングサイト

TECH DIRECTORY Thailand

【タイ語版】QC活動の基礎知識12:ポカヨケと標準作業とは?


ภาพกิจกรรมQC

พิมพ์ครั้งแรก 17 เมษายน 2561
ผู้เขียน : Mr. Kazuhiro Kurushima หัวหน้าศูนย์ Rakuraku Kaizensha

ในครั้งก่อน ได้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการที่เป็นประโยชน์ในการนำกิจกรรม QC มาปฏิบัติจริงไปแล้ว ได้แก่ระบบการผลิตแบบโตโยต้า การวิเคราะห์สาเหตุ และการควบคุมด้วยสายตา ในครั้งนี้จะอธิบายเกี่ยวกับระบบการผลิตแบบโตโยต้าเกี่ยวกับ Poka-Yoke (การป้องกันความผิดพลาด) และงานที่เป็นมาตรฐาน

ได้รับข่าวสารเทคโนโลยีฟรี !ทุกอาทิตย์ !

Poka-Yoke คืออะไร

ระบบการผลิตแบบโตโยต้า (Toyota Production System、TPS) นั้น ได้คำนึงถึงการผลิตสินค้าที่มีคุณภาพดีมาก่อนอื่นใดเลย แต่ว่ามนุษย์นั้นมักจะทำผิดพลาด ดังนั้นจึงนำ Poka-Yoke มาใช้ (ดูย้อนหลัง)Poka-Yoke เป็นกลเม็ดที่ไม่ให้ทำพลาด โดยที่ไม่ต้องระวังตัวเป็นพิเศษก็ได้


ตัวอย่างที่ใกล้ตัวของเรา อาทิเช่น หน่วยความจำ USB (USB Flash Drive) มีการออกแบบหน่วยความจำ USB ให้มีรูปทรงที่ป้องกันการเสียบผิดด้าน ด้วยการทำให้ส่วนหัวเป็นตัวนำทางเสียบ (ไม่นานมานี้มีการจำหน่าย Type-C Dual Flash Drive ซึ่งออกแบบให้สามารถเสียบได้ทั้งด้านบนและด้านล่าง)


รูปที่ 1 เป็นตัวอย่างของ Poka-Yoke ที่ผลิตขึ้นมาด้วยแผ่นพิมพ์ที่มีรูปทรงทั่วไป ออกแบบให้สลักนำ(Guide Pin) 2 แท่งซ้ายขวาที่ติดอยู่บนแผ่นพิมพ์ มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางต่างกัน เพื่อที่ว่าถ้าเสียบผิดด้านก็จะไม่สามารถเสียบเข้าไปได้ นับว่าเป็นกลเม็ดที่ยอดเยี่ยมมาก เป็นการปรับเปลี่ยนดัดแปลงที่ง่าย และเป็นการนำทางให้เสียบเข้าไปในทิศทางที่ถูกต้องเท่านั้น


รูปที่ 1 : ตัวอย่าง Poka-Yoke ทั่วไป (แบบที่ใช้กำหนดทิศทาง)
รูปที่ 1 : ตัวอย่าง Poka-Yoke ทั่วไป (แบบที่ใช้กำหนดทิศทาง)

ความบกพร่องของชิ้นส่วนรถยนต์นั้นมีผลกระทบอย่างมากต่อความปลอดภัยของทั้งผู้ขับและผู้โดยสาร ดังนั้น โตโยต้าจึงใส่ใจและพิถีพิถันเกี่ยวกับคุณภาพอย่างจริงจัง ความคิดและวิธีการนี้สามารถนำไปปรับใช้กับวงการอื่นที่ไม่เกี่ยวกับรถยนต์ก็ได้ การนำ Poka-Yoke มาใช้นั้นไม่ได้เป็นการฝืนพนักงานเพื่อทำให้ของเสียหมดไป แต่ว่าเป็นการสร้างกลเม็ดอย่างง่ายๆ และทำให้ของเสียลดลงอย่างแน่นอน อีกทั้งยังนำมาใช้งานได้ง่าย


องค์ประกอบ 3 อย่างของงานมาตรฐาน

แนวความคิดหนึ่งในระบบการผลิตแบบโตโยต้าที่ให้ผลดีที่สุด คือ “งานมาตรฐาน”
งานที่เป็นมาตรฐานคือ การกำหนดเวลาแทกซ์ (takt time) ลำดับขั้นตอนการทำงาน (Sequence of Process) และ มาตรฐานของจำนวนสินค้าที่กำลังผลิตอยู่ ก่อนอื่นเรามาดูกันว่าท้้ง 3 องค์ประกอบนี้มีความหมายที่เป็นรูปธรรมอย่างไร


1.Takt Time (แทคไทม์)

แทคไทม์ คือเวลาในการผลิต 1 ชิ้น โดยกำหนดจากช่วงเวลาในการผลิตกับจำนวนสินค้าที่ลูกค้าต้องการ คำตรงกันข้ามกับTakt time ก็คือ Cycle Time (รอบเวลาการทำงาน) ซึ่งหมายถึงความเร็วในการผลิตที่แท้จริง ในอุดมคติ (ที่อยากให้เป็นไปได้) คือ Takt Time กับ Cycle Time ควรจะเท่ากัน โดยส่วนมากแล้ว จะตั้งเวลา Cycle Time ให้สั้นกว่าTakt Time เล็กน้อย เพื่อให้มีเวลาเหลือบ้างในการทำงาน


สิ่งที่สำคัญ ณ หน้างานผลิต คือ การควบคุม Cycle Time โดยเฉพาะการประกอบงานที่ต้องทำด้วยมือ นั้นจะเกิดความไม่สม่ำเสมอได้เพราะขึ้นอยู่กับผู้ทำงาน ดังนั้นจำเป็นต้องคิดมาตรการที่ทำให้สามารถประกอบงานได้ในเวลาเท่ากันแม้ว่าจะเปลี่ยนผู้ทำงานก็ตาม


2.ลำดับขั้นตอนการทำงาน

ลำดับขั้นตอนการทำงาน คือ การอธิบายเนื้อหาการทำงานของมือซ้าย มือขวาอย่างละเอียดชัดเจน และกำหนดแต่ละการเคลื่อนไหวว่าใช้เวลากี่วินาที โดยเฉพาะการตรวจสอบด้วยสายตานั้น จะเกิดความไม่สม่ำเสมอได้ง่ายเพราะขึ้นอยู่กับผู้ทำงาน ดังนั้นจึงจำเป็นต้องกำหนดวิถีทางการมอง ความเร็วในการเคลื่อนไหวตา


อาทิเช่น กำหนดอย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรม ว่าให้มองไปที่สินค้าตั้งแต่หัวจดปลาย โดยใช้ความเร็วในการมอง 10 ซม.ต่อวินาที และมองไปกลับมา 2 รอบ ซึ่งจะทำให้ไม่ว่าใครก็ตาม ถ้าทำตามขั้นตอนเช่นเดียวกันแล้วก็จะสามารถใช้เวลาทำงานได้เท่ากัน


3.มาตรฐานของจำนวนสินค้าที่กำลังผลิตอยู่

“จำนวนสินค้าที่กำลังผลิตอยู่ในกระบวนการ” เป็นคำศัพท์เฉพาะที่ใช้ในระบบการผลิตแบบโตโยต้า
“มาตรฐานของจำนวนสินค้าที่กำลังผลิตอยู่” หมายถึงการกำหนดว่าจะให้มีสินค้าที่กำลังผลิตอยู่ที่ไลน์ไหน กี่ชิ้น ไม่ว่า“จำนวนสินค้าที่กำลังผลิตอยู่ในกระบวนการ”จะมากหรือน้อยกว่า“มาตรฐานของจำนวนสินค้าที่กำลังผลิตอยู่” จะถือว่าเป็นการผิดปกติ ต้องมีการคิดมาตรการแก้ไข


องค์ประกอบของงานมาตรฐาน 3 อย่างนี้ เป็นวิธีการเพิ่มความสามารถในการผลิต อีกทั้งให้ผลดีอย่างมากกับการควบคุมคุณภาพให้เสถียรได้ ดังนั้นถ้าจะทำกิจกรรม QC ขอให้กำหนดเกี่ยวกับงานมาตรฐานไว้ล่วงหน้าก่อน


ผู้เขียนเคยมีประสบการณ์ที่สามารถทำให้ไม่เกิดของมีตำหนิเลย (Zero defect)ตลอดระยะเวลา 3 เดือนในไลน์ของ Production Cell เพราะว่าได้ควบคุมให้เป็นไปตามองค์ประกอบ 3 อย่างของงานมาตรฐานอย่างเคร่งครัด ไลน์ของ Production Cell หมายถึง การที่เพียงคนเดียวหรือคนจำนวนน้อยปฏิบัติงานตั้งแต่ประกอบสินค้าไปจนถึงผลิตสินค้าเสร็จสมบูรณ์ เป็นวิธีการผลิตที่ตอบรับการผลิตสินค้าหลายชนิดในจำนวนน้อย


รูปที่ 2 : ไลน์แบบผังตัว U ของ Production Cell ที่เป็นนำมาใช้กับงานมาตรฐานอย่างจริงจัง 
รูปที่ 2 : ไลน์แบบผังตัว U ของ Production Cell ที่เป็นนำมาใช้กับงานมาตรฐานอย่างจริงจัง

จากรูปที่ 2 จะเห็นได้ว่า การที่นำไลน์แบบผังตัว U (เรียงโต๊ะปฏิบัติงานหรือเครื่องจักรให้เป็นผังตัว U )ที่เป็นไลน์หนึ่งของ Production Cell มาใช้กับงานมาตรฐาน ทำให้เกิดจังหวะในการทำงาน ผลก็คือสามารถผลิตชิ้นงานได้อย่างเสถียรและคุณภาพสินค้าดีขึ้นได้


เป็นอย่างไรบ้างครับ ในครั้งนี้ได้ได้อธิบายเกี่ยวกับระบบการผลิตแบบโตโยต้าเกี่ยวกับ Poka-Yoke (การป้องกันความผิดพลาด) และ องค์ประกอบของงานที่เป็นมาตรฐานไปแล้ว ในครั้งหน้าจะอธิบายเกี่ยวกับ “ การทำให้เห็นงานมาตรฐาน” โปรดติดตามตอนต่อไป !


สำนักพิมพ์: บริษัท อิพรอส จำกัด ฝ่ายบรรณาธิการ Tech Note

企業情報

株式会社イプロス 株式会社イプロス

事業内容

BtoBデーターベースサイトの企画・開発・運営

対応可能言語タイ語 日本語 英語

PAGE TOP